Gökbilimciler ilk defa bir kara deliğin bir yıldızı yutuşunu gözlemledi.

Maryland Üniversitesi’nden gökbilimciler, ilk defa bir karadeliğin bir yıldızı yutuşunu gözlemledi. Karadeliğe fazla yaklaşan yıldız çekim gücüne kapılınca, parçalanan madde deliğe doğru düşmeye başladı.

Swift J1644+57 olarak adlandırılan kara delik yıldızı yutarken, devasa gaz bulutu parçalara ayrılarak deliğe doğru spiral bir şekilde yaklaşmaya başladı. Geri dönüşü olmayan bu yolculuk esnasında yıldızın çevreye saçtığı X-ray ışınları, özel bir teleskop yardımıyla izlendi.

Bilim insanları, saçılan x-ray ışınları sayesinde kara delik ve onun büyüyen diski (accretion disk) hakkında birçok bilgi edindi. Ekip, bulgularını Nature dergisinin Haziran sayısında paylaştı.

Yüzde 90'ı uykuda

Bilinen evrendeki kara deliklerin yüzde 90’ı uykuda. Yani çevrelerindeki kütleler ile çekim dengesindeler, bu kütleleri aktif olarak yutmuyorlar. Bu nedenle de ışık veya radyasyon saçmıyorlar. Fakat yıldızlar kara deliklere fazla yaklaşırlarsa ‘gelgitsel parçalanma olayı’ (tidal disruption event) adı verilen bu hadise gözlemleniyor.

NASA’nın Swift isimli uydusu olayı ilk fark eden oldu, otomatik olarak Avrupa Uzay Ajansı’nın Newton ve Japonya’nın Suzaku uydularını harekete geçirdi. Böylece bu nadir gök olayı farklı kaynaklarca kayıt altına alındı.

Kara delik yıldızı o kadar hızlı yuttu ki, olay esnasında ‘Eddington Limiti’ olarak bilinen kara deliklerin madde yutma hızı rekoru da kırılmış oldu.

Kaynak: phys.org

Opportunity, Mars’ta Su Buldu!

NASA yetkililerinin bildirdiğine göre Opportunity aracı, daha önce Curiosity aracı tarafından tespit edilen eski dönemlerde Mars’ta su olduğuna dair verileri ispat edecek delillere ulaştı.

Curiosity aracı Mart ayında, Mars doğal çevresinin hayata uygun olduğu ve gezegendeki suyun geçmişte neredeyse içilebilecek derecede olduğuna yönelik deliller bulmuştu. Opportunity ise bu bilgileri doğruladı.

Misyon şefi Steve Squyres yapığı açıklamada “Bu içebileceğimiz bir suydu” dedi. Steve Squyres, daha önce bulunan su izlerinin kükürtlü asite benzediğini söyledi.

Squyres “Bu sonuç, tüm misyon süresince elde ettiğimiz en büyük buluş niteliğindedir” dedi. Opportunity, araştırmalara devam etmek için Mars’ın Solander Point denilen bir bölgesine doğru ilerliyor. Bu bölgede jeolojik olarak ilginç çoklu katmanlı bir yüzey bulunuyor.

Hollywood’u ‘uzaylılar’ bastı!

Son aylarda vizyona giren ve yazın gösterime girecek çok sayıda Hollywood yapımı film, uzaylı istilası ve Dünya’nın sonu gibi konuları ele alıyor.

Uzaylıların Ay'ı yok etmesinin ardından insanoğlunun Dünyayı terk etmesi, dev robotlarla canavarların savaşı, insanları istila eden uzaylı ruhlar ya da kaçırma vakaları… Son dönemde Hollywood yapımı çok sayıda yeni film, bu ve benzeri konuları işliyor.

Tom Cruise ve Morgan Freeman'ın başrollerini üstlendiği Oblivion adlı filmde, Ay, uzaylılar tarafından yok edilince Dünya yaşanmaz hale geliyor. Bunun ardından Tom Cruise, insanlığı kurtarmaya çalışıyor. 120 milyon dolarlık bütçeyle çekilen film, 2077 yılında geçiyor.

Filmin yönetmeni Joseph Kosinski, “Biz gittikten sonra yaşamın nasıl olacağını düşünmek konusunda doğal bir cazibe var şeklinde” konuşuyor.

Oblivion'u haziran ve temmuz aylarında çok sayıda uzaylı ve kıyamet senaryolu filmler izleyecek. Yönetmen M. Night Shyamalan'ın “After Earth” filmi de bunlardan biri. Filmin başrolünde Will Smith oynayacak. "This is the End", "World War Z" ve “Pacific Rim” gibi filmler de yazın izleyiciyle buluşacak.
İngiliz komedi filmi "The World's End" ise ağustos ayında vizyona girecek.

Syracuse Üniversitesi popüler kültür profesörü Bob Thompson, bu trendin özellikle ekonomi, çevre ve siyasi sorunlar nedeniyle ABD'liler arasında oluşan güvensizlik duygusunu yansıtıyor olabileceğini düşünüyor.
©Deutsche Welle Türkçe

Üç yeni okyanus gezegen

NASA’nın ‘gezegen avcısı’ Kepler teleskopu, Güneş Sistemi dışında üç Dünya benzeri gezegen keşfetti. Bilim insanları tarafından dün yapılan açıklamada, gezegenlerin yaşama olanak veren şartlara sahip olabileceği, hatta bugüne kadar keşfedilen ‘en Dünya benzeri’ gezegenin de bulunmuş olabileceği ifade edildi. Büyük miktarda su bulundurduğu düşünülen gezegenlerde yaşamın ne seviyede olabileceği merak konusu.

Astromi dünyası, Kepler teleskopu tarafından keşfedilen yeni bir yıldız sisteminin heyecanını yaşıyor. Kepler-62 adı verilen yıldız sistemindeki üç gezegen, yıldızlarına olan konumları ve Dünya’ya olan benzerlikleriyle Dünya dışı yaşam olasılığı için de potansiyel içeriyor.

Space.com’un haberine göre, keşfedilen üç gezegenden en dikkat çekici olan, Dünya’dan 1.4 kat daha büyük olan Kepler-62f. Bu gezegenin komşusu ise Dünya’dan 1.6 kat büyük olan Kepler-62e. Bu iki gezegen, Güneş’ten biraz daha küçük ve sönük olan yıldızlarının ‘yaşanabilir alanı’ içinde yer alıyor. Bu alan, gezegenlerin su bulundurmalarını sağlayacak sıcaklıkta olmalarını sağlayan, yıldızlarından olan mesafeyi kapsyıyor.

Kepler görevinde yer alan Bill borucki, NASA’nın Ames Araştırma Merkezi’nde yaptığı açıklamada, ‘Kepler-62 yıldız sisteminde beş gezegen bulunduğunu, Kepler-62e ve 62f’nin yaşam için en büyük potansiyeli taşıdığını’ belirtti.

ÜÇÜNCÜ BİR DÜNYA DA OLABİLİR
Kepler-62 yıldız sisteminde bulunan 62e ve 62f’nin dışında, bir başka yıldız sisteminde yaşam potansiyeli bulunan diğer bir gezegen daha tespit edildi.

Dünya’dan 1.7 kat daha büyük olan Kepler-69c, ‘bugüne kadar bir yıldızın yaşanabilir bölgesinde bulunan en küçük gezegen’ olarak tanımlandı. Gökbilimciler, 69c’nin, ‘en Dünya benzeri’ gezegen olabileceğini belirtti.

Kepler, Ocak ayında Dünya’dan 0.75 astronomik birim (AU) uzaklıkta, Dünya’dan 1.5 kat büyük bir süper-Dünya olan KOI 172.02 gezegenini keşfetmiş ve ‘en dünya benzeri gezegenin keşfedilmiş olabileceği’ ifade edilmişti.

Ancak Kepler-69 yıldızının Güneş’e benzerliği ve yıldızına konumu sebebiyle, Kepler-69c bu unvanı alabilir.

Space.com’a konuşan Borucki, “Güneş benzeri bir yıldızın yörüngesinde yer alan Dünya benzeri bir gezegen bulmaya çok yakınız” dedi.

Genel olarak, Kepler teleskopu, Kepler-62 yıldız sisteminde 5, Kepler-69 yıldız sisteminde 2 yeni gezegen keşfetti.

SU DÜNYASI MI?
NASA, Kepler-62 yıldız sisteminde yer alan üç gezegenin süper-Dünya (Dünya’dan biraz daha büyük olan yaşam potansiyeli bulunduran gezegenler) olmalarının yanı sıra, ‘okyanuslarla kaplı olabileceklerini’ de belirtti.

Gezegenlerin keşfi, dün NASA’nın düzenlediği basın konferansında açıklanandı.  Borucki tarafından hazırlanan Kepler-62 hakkındaki Science dergisinde yer alırken, Kepler-69 yıldız sistemi hakkında çalışma yapan  Bay Area Çevresel Araştırma Enstitüsü’nden Thomas Barclay’in makalesi de The Astrophysical Journal dergisinde yayımlandı.

YAŞAM NE DÜZEYDE?
Kepler-62’de yer alan 5 gezegen, Dünya’dan yaklaşık 1.200 ışık yılı uzaklıktaki Çalgı (Lyra) takımyıldızında yer alıyor. Gezegenlerin büyüklükleri Dünya’ya oranla 0.54 ile 1.95 kat arasında değişiyor. Kepler-62e ve f yaşam potansiyeli taşırken, diğer üç gezegen yıldızlarına çok yakında bulundukları için yaşam bulundurabilmek adına çok sıcak bir yüzeye sahipler.

Kepler 62e ve f’de bir yıl sırasıyla 122 ve 267 günde tamamlanıyor. Kepler-62 yıldızı, Güneş’in sadece yüzde 20’si kadar parlak olsa da, yakınlıkları sayesinde 62e ve f’ye yeterli güneş ışığını ulaştırıyor.

Max Planck Astronomi Enstitüsü ve Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden Lisa Kaltenegger, yer aldığı çalışma hakkında, “Bu gezegenlerde yaşam olabilir, ancak bizimki gibi teknolojiye sahip olabilirler mi? Kepler 62e ve f’de yaşam suyun altında ve metallere, elektriğe ve metalurjiye erşimin çok zor olduğu bir halde olurdu” ifadesini kullandı.

Kaltenegger, “Yine de, bu gezegenler turuncu bir yıldızın etrafında dönen güzel gök cisimleri ve burdaki hayatın teknolojiye erişme isteğini görmek sürpriz verici olurdu” dedi.

Kepler-62e’nin, f’den daha sıcak olduğu düşünülürken, 62f’nin okyanuslarında donma yaşanmaması için bir sera etkisine ihtiyaç duyabileceği ifade edildi.

Araştırma ekibinde yer alan Harvard Üniversitesi’nden Dimitar Sasselov, “Kepler-62e çok bulutlu bir gökyüzüne sahip olabilir. Kutup bölgelerine kadar uzanan bu bulutlar sıcak ve nemli olmalı... Kepler-62f ise daha soğuk olmalı, yine de yaşama olanak verebilir” dedi.

Kepler-69c ise Dünya’dan yaklaşık 2.700 ışık yılı uzaklıkta yer alıyor.

GEZEGEN AVLAMAYA DEVAM
‘Gezegen avcısı’ olarak adlandırılan 600 milyon dolar değerindeki Kepler teleskopu, Mart 2009’dan bu yana birçok önemli keşfe imza attı. Yıldızlarının önünden geçerlerken oluşturdukları küçük lekeden gezegenleri tespit eden Kepler, faaliyete geçtiği günden bu yana yaşam olasılığı sunabilecek 2.700’den fazla gezegen tespit etti.

Gök bilimciler, Kepler’in tespitlerinden bugüne kadar sadece 120 gezegenin varlığını teyit edebilmiş olsa da, toplam rakamın yüzde 90’ının yaşam potansiyeli bulunan gezegenlere işaret ettiğini düşünüyor.

Borucki, ‘Dünya’nın gerçek bir ikizini henüz bulamış olsalar da buna yaklaştıklatını, Kepler-69c’nin buna çok iyi bir örnek olduğunu’ söyledi.

Borucki, “Dünya’nın ikizini bulmak yolunca çok iyi bir ilerleme kaydediyoruz... Elimizde birçok güçlü aday var” dedi.(ntvmsnbc)

Genetik kod Güneş Sistemi dışından geldi

Bilim insanları, evrende yalnız olup olmadığımız sorusunun cevabının uzayın derinliklerinde değil ama içimizdeki en küçük yapı taşlarında olabileceğini belirtti. Kazak bilim insanları, genetik mühendisliğinin sınırlarını zorlayarak insan genetiğinde saklı olan ‘uzaylı izlerinin’ ortaya çıkarılabileceğini savunurken, ‘hayatın milyarlarca yıl önce Güneş Sistemi dışından geldiğini’ öne sürdü.

İnsanlık, uzay-havacılık teknolojisinin son hızla geliştiği günümüzde Güneş Sistemi’ndeki gezegen ve asteroitlere insan taşıyacak roketler tasarlıyor, Mars ve ötesindeki gezegenlerde yaşam arayacak uydu ve keşif robotlarının planlarını çiziyor.

Kazak bilim insanları ise insanın Evren’de yalnız olup olmadığımız sorusuna yanıt bulmak için farklı bir hipotez üzerinde çalışıyor. Kazakistan’ın El-Farabi Kazak Ulusal Üniversitesi’nden Vladimir I. shCherbak ve Fesenkov Astrofizik Enstitisü’nden Maxim A. Makukov, insan vücudunda ‘eski atalarımıza ait damga’ olabileceğini öne sürdü. İki bilim insanı, milyarlarca yıl öncesine gidecek genetik izi bularak, Samanyolu’nun biyolojik görüntüsünü oluşturmak istediklerini belirtti.

Icarus dergisinde araştırmaları yayımlanan shCherbak ve Makukov, hipotezlerine ‘biyolojik SETI’ adını verdi. SETI programı, dünyanın en büyük radyo teleskopu Arecibo ile Dünya dışı yaşam arama projesi olarak biliniyor.

Kazak araştırmacılar, uzaylılara ait izleri insan vücudunda bulma ihtimalinin, Uzay’a radyo dalgaları yayarak Dünya dışı yaşam aramaya kıyasla daha yüksek olduğunu düşünüuor.

İNSAN GENETİĞİ OLUŞTURULDU MU?
Discovery News’in haberine göre, ikili hipotezlerini şu ifadelerle belirtti: “Genetik kod sabitlendiği zaman kozmolojik zaman dilimlerinde değişmeden kalabilir. Aslına bakılırsa, genetik kod bilinen en değişmez yapıdır. Bu sebeple, akıllı yaşam varlıklarına ait istisnai ölçüde güvenilir bilgi saklayabilir. Genom yeni bir imza ile yeni genetik kodu oluşturduğunda, hücrede ve hücrenin aktarılacağı yeni nesillerde donmuş bir halde kalabilir, bu şekilde uzay ve zamanda yol olabilir.”

İki araştırmacı, genetik kodun akıllı varlıkların imzasını taşıdığının anlaşılması için, kodun istatistiki olarak belirgin özellikler barındırmasını, aynı zamanda bilinen tüm doğal süreçlerle bağdaşmaması gerektiğini ifade etti.

İnsan genom haritasının DNA’nın nükleotidleri ve amino asitleri arasında kesinlik ortaya koyan bir düzen gösterdiğini belirten shCherbak ve Makulov, ‘kesin ve sistematik olan bu desenler, çok üstün bir mantık ve çözülmesi çok zor hesaplamalar içerdiğini’ belirtti.

Araştırmalarında ilginç bir sonuca ulaşan Kazak araştırmacılar, ‘insan vücudundaki genetik kodun Güneş Sistemi dışında milyarlarca yıl önce oluşturulduğunu’ öne sürdü. Araştırmacılar böylece, Dünya’daki yaşamın kökeninin, yıldızlararası uzaydan geldiğini savunan panspermizm düşüncesini de ortaya atmış oldu.

‘AKILLI KİMLİK’
Kazak araştırmacılar, öne sürdükleri düşünceyle bilim dünyasında tartışmaya açık bir diğer kavramı da gündeme getirdi.

Biyolojik SETI’nin savunduğu ‘akıllı kimlik’ (ID), insan biyolojisinin çok karmaşık olduğunu, bu sebeple çok daha üstün canlılar tarafından oluşturulmuş olduğunu öne sürüyor.

Bilim dünyası, henüz Dünya’daki yaşamın orijinini kesin olarak ortaya çıkarmış değil. Yaşamın kozmik gaz ve toz bulutlarından mı, asteroitlerden mi, uzaylı varlıklardan mı geldiği tartışmalarının yanı sıra, geçmişte insanlığın uzaylılarla etkileşime girip girmediği tartışmalarına da tanık olabiliyoruz.(ntvmsnbc)