Gökbilimciler ilk defa bir kara deliğin bir yıldızı yutuşunu gözlemledi.

Maryland Üniversitesi’nden gökbilimciler, ilk defa bir karadeliğin bir yıldızı yutuşunu gözlemledi. Karadeliğe fazla yaklaşan yıldız çekim gücüne kapılınca, parçalanan madde deliğe doğru düşmeye başladı.

Swift J1644+57 olarak adlandırılan kara delik yıldızı yutarken, devasa gaz bulutu parçalara ayrılarak deliğe doğru spiral bir şekilde yaklaşmaya başladı. Geri dönüşü olmayan bu yolculuk esnasında yıldızın çevreye saçtığı X-ray ışınları, özel bir teleskop yardımıyla izlendi.

Bilim insanları, saçılan x-ray ışınları sayesinde kara delik ve onun büyüyen diski (accretion disk) hakkında birçok bilgi edindi. Ekip, bulgularını Nature dergisinin Haziran sayısında paylaştı.

Yüzde 90'ı uykuda

Bilinen evrendeki kara deliklerin yüzde 90’ı uykuda. Yani çevrelerindeki kütleler ile çekim dengesindeler, bu kütleleri aktif olarak yutmuyorlar. Bu nedenle de ışık veya radyasyon saçmıyorlar. Fakat yıldızlar kara deliklere fazla yaklaşırlarsa ‘gelgitsel parçalanma olayı’ (tidal disruption event) adı verilen bu hadise gözlemleniyor.

NASA’nın Swift isimli uydusu olayı ilk fark eden oldu, otomatik olarak Avrupa Uzay Ajansı’nın Newton ve Japonya’nın Suzaku uydularını harekete geçirdi. Böylece bu nadir gök olayı farklı kaynaklarca kayıt altına alındı.

Kara delik yıldızı o kadar hızlı yuttu ki, olay esnasında ‘Eddington Limiti’ olarak bilinen kara deliklerin madde yutma hızı rekoru da kırılmış oldu.

Kaynak: phys.org

Bilim Adamları "Sahte Anı " Oluşturdu

ABD’nin Massachusetts eyaletindeki RIKEN-MIT Merkezi’nde farelerin beyninde ilk kez "sahte anılar" oluşturuldu.

Farelerin beyninde ilk kez "sahte anılar" oluşturuldu.

ABD’nin Massachusetts eyaletindeki RIKEN-MIT Merkezi’nde 1987'de Nobel Tıp Ödülü sahibi Susumu Tonegawa ve ekibi, farelerin beynine yerleştirilen optik fiberler sayesinde hafıza oluşumu sağlayan hücreleri harekete geçirmeyi başardı.

Araştırmacılar, farelerin beyin hücrelerini ışığa maruz bırakıldığında tepki vermek üzere yeniden programladı. Bilim adamları,  ışığa maruz bırakıldığında hücreleri etkin hale getiren "channelrhodopsin-2" proteininin üretilmesini sağlayan bir virüs geliştirdi ve beynin hafızayla ilgili hipokampus bölümüne bunu enjekte etti. Hücreleri ışığa maruz bırakmak için iplik kalınlığında optik fiberler farelerin beynine yerleştirildi.

Fareler önce tehlike içermeyen "A" kutusuna koyuldu. Daha sonra hayvanlar, "B" kutusuna alındı. Burada, farelerin beyninin hipokampus bölümündeki hücreler ışıkla uyarıldı ve "A" kutusundaki anılar harekete geçirildi. Aynı zamanda, farelerin ayaklarına elektrik şoku verildi.

Tekrar "A" kutusuna koyulan farelerin tehlike olmamasına rağmen korktuğu görüldü. Bununla beraber bilim adamları, farklı yeni bir yere koyulan farelerde istedikleri zaman "A" kutusundaki  "sahte anıya" bağlı hücreleri harekete geçirebildi.

"Science" dergisinde yayımlanan araştırma, insan hafızasının işleyişinin daha iyi anlaşılmasına  ve travma sonrası stres bozukluğu ve benzer rahatsızlıkların tedavisine ışık tutuyor.

13 milyar yıl öncesini görecek

Gökbilimciler, 10 yıldan kısa bir süre içinde Evren’in en erken dönemlerine uzanan gözlemler yapmayı umuyor. Bu imkanı sağlayacak olan donanım ise dünyanın en büyük optik teleskopu olarak inşa edilecek Otuz Metre Teleskopu (TMT) olacak.

Evren’in 13.7 milyar yıl önce Büyük Patlama adı verilen olayla medyana geldiği düşünülüyor. Milyarlarlaca yıl boyunca galaksilerin oluşmasını ve zaman içinde genişleyerek yayılan Uzay’a yayılmalarını sağlayan sürecin başlangıcı olan Büyük Patlama, halen büyük sırlar saklıyor. Gökbilimciler, tam 13 milyar yıl öncesine uzanacak bir teleskoplar, 10 yıldan daha kısa bir süre içinde birçok bilinmeyene cevap bulabilir.

AP haber ajansının verdiği bilgiye göre, 2021’de tamamlanması ve 2022’de hizmete girmesi beklenen TMT, bugün sahip olunan en büyük telskopun sağladığı görüntüden üç kat daha net bir görüntü elde edecek.

SAMANYOLU’NUN DOĞUMUNA GİDECEK
TMT’nin inşasının Nisan 2014’te başlaması planlanıyor. Teleskop, Güneş Sistemi’nin yer aldığı Samanyolu Galaksisi’nin ve komşu galaksilerin, Büyük Patlama sonrasında nasıl oluştuğuna dair yeni bilgiler sunacak.

ABD’nin Hawaii eyaletindeki Mauna Kea yanardağının zirvesinde kurulacak olan teleskop, yaklaşık 1 milyar dolara mal olacak. 29,8 metre büyüklüğünde olacak teleskop, tamamlandığı yıl dünyanın en büyük optik teleskopu unvanını alacak olsa da, bir yıl sonrasında tamamlanması beklenen European Extremely Large Telescope (EELT), bu unvanı elinden alacak. EELT’nin 42 metre uzunluğunda olması bekleniyor.(ntvmsnbc)

Parmak izi yerine ‘nefes izi’!

Bilimin sanları verilen nefesteki maddelerin kişiye özel olduğunu ve “nefes izi”nin de parmak izi gibi kullanılabileceğini söylüyor.

Verilen nefeste, vücut kimyasının ürünleri olan atıklar bulunuyor. Ancak bu atıkların kişiye haslığı, ya da bir başka deyişle eşsizliği ilk kez saptandı.İsviçre’de yapılan araştırmada, nefesin idrar ve kan tahlilleri gibi, tanı koymada da kullanılabileceği vurgulanıyor. Araştırmayı yapan ekibin Başkanı Renato Zenobi, “Nefesin şimdiye kadar tanı koymada neden kullanılmadığını anlamıyorum. Geleneksel Çin tıbbında, nabzınıza, dilinize ve nefesinizin kokusuna bakarlar. Kanseri büyük bir başarı oranıyla koklayabilen köpekler var. Ama köpekler size nefesinizde hangi maddelerin olduğunu söyleyemez” dedi. Daha önce yapılan çalışmalarda, akciğer enfeksiyonlarına yol açan bakterilerin türü, hatta mide kanserinin bile nefesten anlaşılabileceği belirlenmişti. Ancak nefesteki maddelerin kişiye has olup olmadığı, gerçek ve her defasında tekrarlanan bir ‘nefes izi’ olup olmadığı bilinmiyordu. Profesör Zenobi, “Zamanla değişmeyen temel bir işaret olmalı. Eğer bu gün içinde ya da kahve ya da sigara içtikten sonra değişiyorsa, hiçbir değeri olmaz” diyor.Araştırma ekibi, dokuz iş günü boyunca 11 gönüllüden dört farklı zamanda nefes örneği aldı.Daha sonra bu örnekler, nefesteki kimyasal bileşenlerin kütlelerini ölçen spektrometre adlı bir cihaza konuldu.

Bu kütlelerden su buharı ve karbondioksit gibi bazılarının tüm deneklerde aynı olduğu görülürken, bazılarının kişiye özel olduğu ve deney sürecince değişmediği tespit edildi.(BBCTURKCE)

DNA'ya Yerleştirilebilen Bilgisayarlar Tıpta Devrimin Öncüsü!

California’daki Stanford Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, hücre DNA’sına bilgisayar yerleştirip, geliştirmede bir adım daha attı.  Hücreleri bilgisayarla donatmak özellikle tıp ve endüstride yeni bir çığır açabilir.

Bilgisayarlarda, silikon tabakalar üzerinde yerleştirilmiş çok sayıda transistor kullanılıyor. Transistor’ler, kablolardaki elektrik akımını kontrol eden cihazlar olarak biliniyor.

Stanford Üniversitesi araştırmacılarından Drew Endy ve ekibi ise  “transciptor” adını verdikleri bir cihaz geliştirdi. Bu cihaz transistor gibi elektrik akımını değil de DNA’daki RNA isimli bir enzimin akışını kontrol altında tutuyor.

Endy, “Eğer DNA molekülünü bir kablo gibi düşünürseniz, RNA enzimi de kablonun içinde dolaşan elektrik akımı gibidir. Biz, transistor gibi, üçüncü bir sinyalle DNA’daki bu enzimin akışını kontrol edebilir, yine örneklemek gerekirse elektrik akımı gibi açıp-kapatabiliriz,”  diyor.  

Araştırmacılar, birden fazla “transciptor” kullanarak,  “ve”  ya da “veya” gibi mantıksal emir dizinleri oluşturabildi. “Ve” ya da “veya” bilgisayar teknolojisindeki temel kavramlardan.

Bu şekilde oluşturulan biyolojik bilgisayar, önemli değişiklikleri beraberinde getirebilir. Drew Endy bu konuda şunları söylüyor: “Biyolojik bilgisayarlar normal bilgisayarların yerini alamaz, çünkü o kadar hızlı değiller. Ama bunlar, sıradan bilgisayarların ulaşamadığı yerlerde işlev görecek, bu da bilgisayar teknolojisini yepyeni bir alana taşımak anlamına geliyor.”  

Biyolojik bilgisayarlar tarım alanında kullanım bulabilir. Araştırmacı Endy, Tayland’a özgü bir yosunun, biyolojik bilgisayarlar sayesinde, rengini, eğer suda ağır metaller varsa, değiştirir hale getirilebileceğini söylüyor. Bu şekilde de suda artan kirlilik daha iyi gözlemlenebilir.

Biyolojik bilgisayarların tıp alanında da geniş kullanım alanı bulması mümkün. Araştırmacı, biyolojik bilgisayarlı gıdaların, alındıkları vücutta, sindirim sisteminin durumunu belirleyebileceklerini söylüyor.

Endy, “Mesela yoğurttaki mikro organizmalar, biyo bilgisayarcılık teknolojisi sayesinde genetik algı ve mantık oluşturarak, bağırsakların sağlığı konusunda test yapabilir,” diyor.  

Araştırmacılar, ayrıca, insanların bağışıklık hücrelerini biyolojik bilgisayarla donatıp, kansere karşı mücadeleyi hızlandırmak istiyor. (amerikaninsesi)

Merkür'den gelmiş olabilir!..

Bilim adamları geçtiğimiz yıl Fas'ta bulunan yeşil taşın Merkür'den gelmiş olabileceğini düşünüyor.

Mars'tan gelmediği ve göktaşı olmadığı kesin olan taşla ilgili incelemelerde bulunan Göktaşı uzmanı bilim adamı Anthony Irving, Texas'ta düzenlenen bir konfernasta NWA 7325 adı verilen taşın Merkür'den gelmiş olabileceğine dair emareler olduğunu söyledi.

2012'de Fas'ta 35 parçadan oluşan bir grup taş keşfedilmişti. Eski oldukları anlaşılan taşlar 4,56 milyar yıl öncesine tarihlenmişti.

Irving, taşın Merkür'ün yüzeyiyle benzerlikler taşıdığını belirterek NWA 7325'in daha önce karşılaştıkları göktaşlarından kesinlikle ayrıldığının da altını çizdi.

Taşın düşük bir manyetik etkiye sahip olduğunu ve Messenger uzay aracının Merkür'de de benzer bir etkinin olduğunu tespit ettiğini belirten Irving, araştırmalarının sürdüğünü de belirtti.