Gökbilimciler ilk defa bir kara deliğin bir yıldızı yutuşunu gözlemledi.

Maryland Üniversitesi’nden gökbilimciler, ilk defa bir karadeliğin bir yıldızı yutuşunu gözlemledi. Karadeliğe fazla yaklaşan yıldız çekim gücüne kapılınca, parçalanan madde deliğe doğru düşmeye başladı.

Swift J1644+57 olarak adlandırılan kara delik yıldızı yutarken, devasa gaz bulutu parçalara ayrılarak deliğe doğru spiral bir şekilde yaklaşmaya başladı. Geri dönüşü olmayan bu yolculuk esnasında yıldızın çevreye saçtığı X-ray ışınları, özel bir teleskop yardımıyla izlendi.

Bilim insanları, saçılan x-ray ışınları sayesinde kara delik ve onun büyüyen diski (accretion disk) hakkında birçok bilgi edindi. Ekip, bulgularını Nature dergisinin Haziran sayısında paylaştı.

Yüzde 90'ı uykuda

Bilinen evrendeki kara deliklerin yüzde 90’ı uykuda. Yani çevrelerindeki kütleler ile çekim dengesindeler, bu kütleleri aktif olarak yutmuyorlar. Bu nedenle de ışık veya radyasyon saçmıyorlar. Fakat yıldızlar kara deliklere fazla yaklaşırlarsa ‘gelgitsel parçalanma olayı’ (tidal disruption event) adı verilen bu hadise gözlemleniyor.

NASA’nın Swift isimli uydusu olayı ilk fark eden oldu, otomatik olarak Avrupa Uzay Ajansı’nın Newton ve Japonya’nın Suzaku uydularını harekete geçirdi. Böylece bu nadir gök olayı farklı kaynaklarca kayıt altına alındı.

Kara delik yıldızı o kadar hızlı yuttu ki, olay esnasında ‘Eddington Limiti’ olarak bilinen kara deliklerin madde yutma hızı rekoru da kırılmış oldu.

Kaynak: phys.org

Yıldızında en uzak gezegen bulundu

ABD Uzay ve Havacılık Dairesi (NASA), yıldızıyla arasındaki bugüne kadar tespit edilen en uzak mesafeyi gözler önüne seren bir gezegen tespit etti. Hubble Uzay Teleskobu tarafından tespit edilen gezegenin, yıldız sistemlerinin oluşumu hakkındaki teorileri yeniden tartışmaya açabileceği belirtildi.

Gökbilimciker, Hydra (Su yılanı) takımyıldızında alışılmışın dışında bir keşifte bulundu. Güneş Sistemi dışında bugüne kadar yaklaşık 900 gezegen keşfeden astronomlar, yıldızıyla arasında rekor denilebilecek yeni bir gezegen bulunduğunu açıkladı.

Söz konusu gezegen, Dünyamızdan 176 ışık yılı mesafede yer alan TW Hydrae kırmızı cüce yıldızına ait. Kırmızı cücenin yörüngesindeki gezegen, yıldızından tam 13 milyar kilometre uzaklıkta yer alıyor.

NASA’nın sayfasından yapılan açıklamada, gezegenin yaklaşık 66 milyar kilometre çapındaki bir gaz ve toz diskinin içindeki 3 milyar kilometrelik bir boşlukta yer alıyor. NASA, ‘söz konusu boşluğun burada geçmekte olan bir gezegen tarafından (keşfedildiği belirtilen gezegen) oluştuğunu, gezegenin yörünge hareketi esnasında toz ve gazı tıpkı bir kar temizleme aracı gibi kenarlara ittiğini’ belirtti.

KABUL EDİLEN TEORİLERİ DEĞİŞTİREBİLİR

Yıldızından rekor mesafede bulunan gezegen, yıldız sistemlerindeki gezegenlerin oluşumu hakkındaki teorileri yeniden değerlendirmeye açacak gibi görünüyor.

TW Hydrae sisteminde yer alan gezegenin, bir kozmik enkaz diskinden geçen kozmik cismin toz ve gazı toplamasıyla oluştuğunu düşünülüyor. Gezegen, yıldızına olan mesafe arttıkça artan yörünge çapıyla daha yavaş hareket ediyor ve yıldıza daha yakın olan gezegenlere kıyasla daha yavaş kozmik enkaz topluyor.

NASA, yörüngesinde birden fazla gezegen olduğu düşünülen TW Hydrae kırmızı cücesinin, 8 milyar yaşında olduğunu tahmin ediyor. Bu tahmine rağmen, Dünya’nın 6 ila 28 katı büyüklüğünde olduğu düşünülen gezegenin, mevcut haline ulaşması için yaklaşık 20 milyar yıl gerektiği düşünülüyor. Bu bulgu da, gezegenin, yıldızının oluşmasından çok önce bir zamanda oluşmaya başladığını savunuyor.

Bir diğer teori ise kozmik enkaz diskindeki düzensizliğin zamanla çökmeye neden olduğu ve 8 milyar yıl içindeki bir zamanda gezegen oluşumu sağladığı yönünde.(ntvmsnbc)

Üç yeni okyanus gezegen

NASA’nın ‘gezegen avcısı’ Kepler teleskopu, Güneş Sistemi dışında üç Dünya benzeri gezegen keşfetti. Bilim insanları tarafından dün yapılan açıklamada, gezegenlerin yaşama olanak veren şartlara sahip olabileceği, hatta bugüne kadar keşfedilen ‘en Dünya benzeri’ gezegenin de bulunmuş olabileceği ifade edildi. Büyük miktarda su bulundurduğu düşünülen gezegenlerde yaşamın ne seviyede olabileceği merak konusu.

Astromi dünyası, Kepler teleskopu tarafından keşfedilen yeni bir yıldız sisteminin heyecanını yaşıyor. Kepler-62 adı verilen yıldız sistemindeki üç gezegen, yıldızlarına olan konumları ve Dünya’ya olan benzerlikleriyle Dünya dışı yaşam olasılığı için de potansiyel içeriyor.

Space.com’un haberine göre, keşfedilen üç gezegenden en dikkat çekici olan, Dünya’dan 1.4 kat daha büyük olan Kepler-62f. Bu gezegenin komşusu ise Dünya’dan 1.6 kat büyük olan Kepler-62e. Bu iki gezegen, Güneş’ten biraz daha küçük ve sönük olan yıldızlarının ‘yaşanabilir alanı’ içinde yer alıyor. Bu alan, gezegenlerin su bulundurmalarını sağlayacak sıcaklıkta olmalarını sağlayan, yıldızlarından olan mesafeyi kapsyıyor.

Kepler görevinde yer alan Bill borucki, NASA’nın Ames Araştırma Merkezi’nde yaptığı açıklamada, ‘Kepler-62 yıldız sisteminde beş gezegen bulunduğunu, Kepler-62e ve 62f’nin yaşam için en büyük potansiyeli taşıdığını’ belirtti.

ÜÇÜNCÜ BİR DÜNYA DA OLABİLİR
Kepler-62 yıldız sisteminde bulunan 62e ve 62f’nin dışında, bir başka yıldız sisteminde yaşam potansiyeli bulunan diğer bir gezegen daha tespit edildi.

Dünya’dan 1.7 kat daha büyük olan Kepler-69c, ‘bugüne kadar bir yıldızın yaşanabilir bölgesinde bulunan en küçük gezegen’ olarak tanımlandı. Gökbilimciler, 69c’nin, ‘en Dünya benzeri’ gezegen olabileceğini belirtti.

Kepler, Ocak ayında Dünya’dan 0.75 astronomik birim (AU) uzaklıkta, Dünya’dan 1.5 kat büyük bir süper-Dünya olan KOI 172.02 gezegenini keşfetmiş ve ‘en dünya benzeri gezegenin keşfedilmiş olabileceği’ ifade edilmişti.

Ancak Kepler-69 yıldızının Güneş’e benzerliği ve yıldızına konumu sebebiyle, Kepler-69c bu unvanı alabilir.

Space.com’a konuşan Borucki, “Güneş benzeri bir yıldızın yörüngesinde yer alan Dünya benzeri bir gezegen bulmaya çok yakınız” dedi.

Genel olarak, Kepler teleskopu, Kepler-62 yıldız sisteminde 5, Kepler-69 yıldız sisteminde 2 yeni gezegen keşfetti.

SU DÜNYASI MI?
NASA, Kepler-62 yıldız sisteminde yer alan üç gezegenin süper-Dünya (Dünya’dan biraz daha büyük olan yaşam potansiyeli bulunduran gezegenler) olmalarının yanı sıra, ‘okyanuslarla kaplı olabileceklerini’ de belirtti.

Gezegenlerin keşfi, dün NASA’nın düzenlediği basın konferansında açıklanandı.  Borucki tarafından hazırlanan Kepler-62 hakkındaki Science dergisinde yer alırken, Kepler-69 yıldız sistemi hakkında çalışma yapan  Bay Area Çevresel Araştırma Enstitüsü’nden Thomas Barclay’in makalesi de The Astrophysical Journal dergisinde yayımlandı.

YAŞAM NE DÜZEYDE?
Kepler-62’de yer alan 5 gezegen, Dünya’dan yaklaşık 1.200 ışık yılı uzaklıktaki Çalgı (Lyra) takımyıldızında yer alıyor. Gezegenlerin büyüklükleri Dünya’ya oranla 0.54 ile 1.95 kat arasında değişiyor. Kepler-62e ve f yaşam potansiyeli taşırken, diğer üç gezegen yıldızlarına çok yakında bulundukları için yaşam bulundurabilmek adına çok sıcak bir yüzeye sahipler.

Kepler 62e ve f’de bir yıl sırasıyla 122 ve 267 günde tamamlanıyor. Kepler-62 yıldızı, Güneş’in sadece yüzde 20’si kadar parlak olsa da, yakınlıkları sayesinde 62e ve f’ye yeterli güneş ışığını ulaştırıyor.

Max Planck Astronomi Enstitüsü ve Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden Lisa Kaltenegger, yer aldığı çalışma hakkında, “Bu gezegenlerde yaşam olabilir, ancak bizimki gibi teknolojiye sahip olabilirler mi? Kepler 62e ve f’de yaşam suyun altında ve metallere, elektriğe ve metalurjiye erşimin çok zor olduğu bir halde olurdu” ifadesini kullandı.

Kaltenegger, “Yine de, bu gezegenler turuncu bir yıldızın etrafında dönen güzel gök cisimleri ve burdaki hayatın teknolojiye erişme isteğini görmek sürpriz verici olurdu” dedi.

Kepler-62e’nin, f’den daha sıcak olduğu düşünülürken, 62f’nin okyanuslarında donma yaşanmaması için bir sera etkisine ihtiyaç duyabileceği ifade edildi.

Araştırma ekibinde yer alan Harvard Üniversitesi’nden Dimitar Sasselov, “Kepler-62e çok bulutlu bir gökyüzüne sahip olabilir. Kutup bölgelerine kadar uzanan bu bulutlar sıcak ve nemli olmalı... Kepler-62f ise daha soğuk olmalı, yine de yaşama olanak verebilir” dedi.

Kepler-69c ise Dünya’dan yaklaşık 2.700 ışık yılı uzaklıkta yer alıyor.

GEZEGEN AVLAMAYA DEVAM
‘Gezegen avcısı’ olarak adlandırılan 600 milyon dolar değerindeki Kepler teleskopu, Mart 2009’dan bu yana birçok önemli keşfe imza attı. Yıldızlarının önünden geçerlerken oluşturdukları küçük lekeden gezegenleri tespit eden Kepler, faaliyete geçtiği günden bu yana yaşam olasılığı sunabilecek 2.700’den fazla gezegen tespit etti.

Gök bilimciler, Kepler’in tespitlerinden bugüne kadar sadece 120 gezegenin varlığını teyit edebilmiş olsa da, toplam rakamın yüzde 90’ının yaşam potansiyeli bulunan gezegenlere işaret ettiğini düşünüyor.

Borucki, ‘Dünya’nın gerçek bir ikizini henüz bulamış olsalar da buna yaklaştıklatını, Kepler-69c’nin buna çok iyi bir örnek olduğunu’ söyledi.

Borucki, “Dünya’nın ikizini bulmak yolunca çok iyi bir ilerleme kaydediyoruz... Elimizde birçok güçlü aday var” dedi.(ntvmsnbc)

Mars'ı Bilgisayardan Gezmek İster misiniz?

Bilgisayar başında, Mars'ta gezinti yapmak artık mümkün.

Fotoğrafçı Andrew Bodrov Mars’ta gezinti yapılabilmesi için 407 resmi bir araya getirdi. Fotoğrafçı NASA’dan aldığı fotoğrafları iki haftalık çalışmayla birleştirdi.

(trthaber)