Batı'nın Mısır ikilemi

Batı, Mısır politikaları konusunda büyük bir ikilemde. Zira Batılı devletler, Cumhurbaşkanı Mursi'nin ordu tarafından devrilmesini ne sert bir şekilde kınayabiliyor ne de destekleyebiliyor.

Batılı devletler Mısır politikalarında bir çıkmaz içerisinde. Seçimle göreve gelen Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi’nin darbeyle devrilmesine karşı sessiz kalmaları, demokrasi konusundaki ısrarcı tutumlarına olan inancı sarsıyor.

Almanya’daki Mainz Üniversitesi Arap Dünyası Araştırmalar Merkezi Başkanı Günter Meyer, "Batılı hükümetler, Muhammed Mursi’nin 3 Temmuz 2013 tarihinde ordu tarafından devrilmesini sert bir şekilde kınayıp geçiş hükümeti ile işbirliğini reddetseydi, Kahire’deki etkisini yitirirdi" diye konuşuyor. Ancak Meyer’e göre; sebep sadece bununla sınırlı değil. Meyer "Sorun, aslında Batı’nın Mısır’daki nüfuzunu her halükârda sürdürmek istemesi ve Müslüman Kardeşler'in iktidarı kaybetmesinin gerek ABD, gerek Alman hükümeti açısından çok da uygunsuz olmaması. Diğer yanda ise şöyle bir çıkmaz var. Batılı hükümetler bir yanda demokratik değerleri savunmaya gayret gösteriyor. Ama ağızda nasıl döndürülürse döndürülsün, burada bir askeri darbe olduğu gayet açık" diye konuşuyor.

Alman Dış Politika Derneği’nden (DGAP) Mısır uzmanı Christian Achrainer de Batı’nın Mısır politikasındaki çelişkili tutumun yeni olmadığına dikkat çekiyor. Achrainer "Aslında bu çelişki, bilimsel olarak da 'istikrar-demokrasi ikilemi' olarak tanımlanan bu durum yaklaşık 40-50 yıldır mevcut. Yani Batı, Mübarek döneminde istikrarı her şeyden önde tuttu. Zira enerji güvenliği, terörle mücadelenin devamı, İsrail ile olan Barış Antlaşması’na dokunulmaması önemliydi. Ancak birçok Mısırlı ve Avrupalı gözlemcinin Mübarek döneminde Batı’ya yönelttiği suçlama, arada demokratikleşmenin unutulmuş olmasıydı. Batı’nın tüm sözlü açıklamalarında, güçlü bir şekilde demokratikleşmenin arkasında durması ama iş icraata gelince istikrarı, her şeyden önde tutması, Batıya sık sık yöneltilen bir itham olmuştur. Dolayısı ile bu ikilem yeni değildir ancak belki şimdi farklı bir çehreyle karşımızda" diye konuşuyor.

Mursi’nin devrilmesinin ardından Batılı politikacı ve diplomatlar, stratejik çıkarlar ile ilkesel söylemleri arasında bir denge kurmaya çalışıyor. Batı'da kimse Mursi’nin yeniden göreve iade edilmesini talep etmiyor. İktidarın seçimle iş başına gelecek yeni hükümete devredilmesi, talepler listesinin ön sıralarında yer alıyor. Avrupa ve ABD'nin en büyük önceliği, şiddetin daha da tırmanmaması. Bu bağlamda, Mursi dahil siyasî tutukluların serbest bırakılması ve taraflar arasında diyaloğa zemin hazırlanması çağrıları öne çıkıyor.
"ABD ve AB'nin baskı araçları eksik"

Ancak tüm bu çağrı ve talepler, Batı’nın geçiş hükümetine karşı, hangi baskı araçlarını elinde bulundurduğu sorusunu akıllara getiriyor. Örneğin ABD, her yıl Mısır ordusuna 1,5 milyar dolar malî yardımda bulunuyor. Gerçi Amerikan yasaları, darbe ile iktidara gelen hükümetlere bu yardımların yapılmasını yasaklıyor. Pek çok uzman gibi Meyer de, Amerikan yönetiminin Mursi'nin devrilmesiyle ilgili 'darbe' sözcüğünü kullanmaktan kaçınmasını bu yasaya bağlıyor. Meyer, ABD'nin Mısır ile stratejik işbirliğine verdiği öneme dikkat çekiyor ve Mısır ordusunun da para musluğunun kısılmayacağını iyi bildiğini belirtiyor. Meyer, "İktidardaki askerler, ABD’nin en nihayetinde onların yanında olduğunu iyi biliyor. ABD'nin çıkarları bölgenin istikrara kavuşmasından yana. Bunun için de oradaki askerlerle sıkı işbirliği yapmak suretiyle ülkedeki nüfuzunu koruması gerekiyor" diye konuşuyor.

Uzmanlar AB’nin ise elinde geçiş hükümetine karşı güçlü bir baskı aracı olmadığı görüşünde. Alman Dış Politika Derneği’nden (DGAP) Mısır uzmanı Christian Achrainer, Batı’nın sadece baskı aracından değil, aynı zamanda demokratik bir muhataptan da yoksun olduğunu belirtiyor.(Deutsche Welle Türkçe)

Mursi'ye İlk Sorgusuda Ne Soruldu?

Mısır'da 3 Temmuz'da düzenlenen askeri darbeden bu yana halkın karşısına çıkarılmayan ve nerde tutulduğu da açıklanmayan devrik Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi hakkında yeni bir iddia ortaya atıldı.

Mısır'da devrik Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi'nin, 2011'deki halk ayaklanması sırasında hapisten kaçışıyla ilgili olarak savcılar tarafından sorgulandığı bildirildi

Savcıların, Mursi'yi, 2011'de Hüsnü Mübarek'e karşı düzenlenen halk ayaklanması sırasında Vadi el Natrun Hapishanesi'nden kaçışıyla ilgili sorguladığı belirtildi. Fransız haber ajansı AFP'nin haberine göre, savcılar, Mursi'nin kaçışında Hamas ya da Hizbullah gibi örgütlerin ne kadar katkısının bulunduğunu araştırıyor. Ahram gazetesi ise, sorguya henüz başlanmadığını yazdı.

Muhammed Mursi'nin nerede tutulduğu henüz açıklanmazken, kendisi hakkında önceki gün dilegetirilen göstericilerin öldürülmesini teşvik, yabancı ülkeler hesabına casusluk ve ekonomiyitahrip etmek suçlamalarının da soruşturulacağı kaydedildi. Müslüman Kardeşler Teşkilâtı'nın diğer üyelerinin nerede ve hangi şartlarda tutulduğu da bilinmiyor. Öte yandan Müslüman Kardeşler Teşkilatı'nın önde gelen yöneticilerinin mal varlıkları da donduruldu.

EZHER'DEN KARŞI TAVIR 

Mursi yanlılarının başkent Kahire ve diğer önemli kentlerdeki protesto gösterileri de devam ediyor. İftarlarını meydanlarda ve sokaklarda açan yüz binlerce kişi teravih namazlarını da açık havada kıldıktan sonra sahur için de meydanlardan ayrılmıyor. Mursi'yi almadan evlerine dönmeyeceklerini söyleyen kalabalık, askeri yönetimle her türlü diyalogu da reddediyor. Ezher alimleri de dün yayımladıkları bir bildiriyle, askerden yana olan Ezher Şeyhi Ahmed Tayyib'i istifaya çağırdı.

AB DARBECİ YÖNETİMİ GAYRİMEŞRU İLAN ETTİ

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Caterine Ashton, Mısır'la ilgili kapsamlı bir açıklama yayımlayarak orduyu uyardı, darbecilerin atadığı yönetimi "gayrimeşru" ilan etti. Önceki AB açıklamalarının aksine 28 başkente danışılarak yapılan son açıklamada, "Ordu, demokratik idarenin temel prensibi olarak sivil iktidarın anayasal yetkisini kabul etmeli ve buna saygı göstermelidir. Mısır'ın hızla meşru bir hükümete ve halkın sosyo- ekonomik ve demokratik özlemlerini karşılayan demokratik yapılara dönmesi son derece önemlidir" denildi. Öte yandan Almanya Başbakanı Angela Merkel, Mursi'nin serbest bırakılmasını istedi.(Haber7)

Mursi'ye casusluk suçlaması

Mısır’da geçiş hükümeti şekillenmeye başlarken, Muhammed Mursi hakkında ise casusluk, barışçıl göstericilere karşı cinayete teşvik ve ülke ekonomisine zarar verme iddialarıyla soruşturma açıldı.

Mısır'da ordu tarafından görevinden el çektirilen devrik Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi ve Müslüman Kardeşlerin üst düzey yöneticileri hakkında 'milli çıkarlara zarar vererek yabancı ajanlarla işbirliği yapmak, barışçıl göstericilere karşı cinayete teşvik etmek, askerî kuruluşlara saldırı düzenlenmesi ve ekonomiye zarar vermek' suçlamalarıyla başsavcılığın soruşturma açtığı bildirildi.

Öte yandan askerî darbenin ardından planlanan yeni geçiş hükümeti de şekillenmeye başladı. Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’nun eski başkanı, Nobel ödüllü muhalefet lideri Muhammed El Baradey, dış ilişkilerden sorumlu Cumhurbaşkanı Yardımcısı olarak ant içerek görevine başladı.

Geçici Başbakan Hazım El Biblavî de hafta sonunda kilit önem taşıyan bazı bakanlıklara atamalar yaptı. Eski Washington büyükelçisi Nebil Fehmi Dışişleri Bakanlığı görevine getirilirken, Uluslararası Para Fonu IMF ile kredi görüşmelerini yürüten Hani Kanri Maliye Bakanı oldu.

"Mursi serbest bırakılsın"

Mursi hakkında herhangi bir yargı kararı olmadan Cumhuriyet Muhafızları karargâhında tutulurken, uluslararası toplumdan ise Mursi'nin serbest bırakılması çağrıları geliyor. Almanya Dışişleri Bakanı Guido Westerwelle’nin ardından Washington’dan da hafta sonu Mursi’nin serbest bırakılması talebi geldi.

Ancak ABD, Mursi’nin devrilmesini darbe olarak nitelendirmekten şimdiye kadar kaçınıyor. Almanya’nın önde gelen düşünce kuruluşlarından Berlin merkezli Bilim ve Politika Vakfı’nın Başkanı Volker Perthes bunun nedenini şöyle açıkladı: “Bunun darbe olarak adlandırılmak istenmemesi siyasî terminolojiden ziyade Amerikan yasaları ile ilgili. ABD’de 1961 yılından kalma bir yasa, demokratik yollarla seçilmiş bir hükümeti darbeyle devirmiş bir orduya para yardımını yasaklıyor.”

Amerikan yönetiminin darbe kelimesini kullanması, Mısır ordusuna yaptığı yıllık 1 milyar 300 milyon dolarlık yardımın kesilmesi anlamına geliyor. Mısır ordusuna Amerikan yardımları, Mısır’ın İsrail ile barış antlaşması imzaladığı 1979 yılında başlamıştı. İsrail, yardımların kesilmesi durumunda barış anlaşmasının tehlikeye girmesinden endişeleniyor.


Batı endişeli

Darbeyle iktidardan devrilen İslamcıların yeni siyasî süreçten dışlanması ve bunun sonucunda yeni bir
karmaşanın doğması olasılığı Batı ülkelerinde endişe yaratıyor. Geçici Başbakan El Biblavi de hükümeti oluştururken bir yandan liberal güçleri memnun etme, diğer yandan İslamcıları dışlamama gibi zorlu bir görevle karşı karşıya.

Alman kamu yayıncılık kuruluşlarını çatısı altında toplayan ARD’nin uzun yıllar Ortadoğu muhabirliğini yapan Marcel Pott şu değerlendirmede bulundu: “Mısır’da Müslüman Kardeşlerin siyasî rol oynamadığı bir gelecek düşünebilmek mümkün değil. Müslüman Kardeşler siyasî açıdan büyük önem taşıyan, seçimlerde her zaman iyi sonuçlar alabilen, hâlâ en büyük örgüt. Toplumda çoğunluğu oluşturmuyorlar. Ancak şimdi hayata geçirilmesi gereken reform sürecinde İslamcılar, Müslüman Kardeşler ve diğer mütteifiklerinin sürece katılması başarılabilecek mi, Mısır’ın geleceği buna da bağlı. Bunun açıkça söylenmesi gerek.”

Ortadoğu uzmanı Marcel Pott, Müslüman Kardeşler ve Mursi’nin iktidarı güvenceye alıp devlet ve toplumda nüfuzunu yayma dışında bir şey yapmadığını, ekonomide ve sosyal alanda halk için bir icraatta bulunamadığını belirtiyor. Pott, Müslüman Kardeşler içinde mevcut yönetime yönelik hoşnutsuzluğa dikkat çekerek, hangi kesimin sonuçta baskın çıkacağını kestirebilmenin zor olduğunu belirtiyor.

"Dışlayıcı bir politika izlendi"

Pott, "Müslüman Kardeşler içindeki genç neslin mevcut yönetimden hiç memnun olmadığı açık. Çünkü Müslüman Kardeşlerin politikalarının muhalefeti ve toplumdaki farklı düşünenleri kapsamadığını, sadece kendi çıkarlarını gözeten dışlayıcı bir politika izlediğini, bunun başarısız olduğunu ve bir geleceği olmadığını görüyorlar. Gelecekte Mısır politikasında yapıcı bir rol oynanmak isteniyorsa yeni bir başlangıç yapılmak zorunda. Toplumun en az yarısı Müslüman Kardeşlerin bu politikasına karşı ve bir din devleti istemiyor” diyor.

Pott, Mısır’da öncelikle demokrasinin sadece bir seçim zaferi elde etmek olmadığının öğrenilmesi gerektiğini belirtiyor ve demokrasinin aynı zamanda farklı düşünenlerin katılımını sağlamak anlamına geldiğini vurguluyor.
© Deutsche Welle Türkçe

NY Times: Mısır’da Darbenin Şartları Oluşturuldu

New York Times gazetesi, Süleyman Demirel’in, ‘’11 Eylül’de akan kan 13 Eylül sabahı nasıl birden durdu?’’ sorusunu akıllara getiren bir analiz yayınladı: ‘’Mısır’da devlet düzeninde son bir haftada görülen ani düzelme, Mursi’nin altını oymak için organize bir çaba olduğunu akıllara getiriyor’’.

‘’Sokaklar gösterici dolu. Bakanlar hapiste ya da firarda. Ancak, devlet Başkanı Mursi’nin askerlerce alaşağı edilmesinden beri Mısır’da günlük hayat bir şekilde iyileşti. Benzin kuyrukları ortadan kalktı. Elektrik kesintileri yok oldu. Beyaz üniformalarıyla polis sokaklarda görünür oldu. Hayatı felç eden enerji sıkıntısının mucizevi şekilde sona ermesi ve polisin yeniden sosyal hayatın içine dönmesi Hüsnü Mübarek’in 2011’de devrilmesinden sonra devlette kalmaya devam eden ekibinin Mursi yönetiminde hayatı zorlaştırmak için kasıtlı veya değil bir çaba içinde olduğunun göstergesi.

Mursi destekçilerinin devletin aniden işlemeye başlamasını, Mursi’nin başarısız yapılması için organize bir komplo olduğunu ispatladığını savunduğuna dikkat çeken gazete, sadece polis memurlarının değil, hayatı felç eden elektrik kesintileri ve  benzin kuyruklarını çözmesi gereken memurların da son bir yılda adeta ortadan kayboldoğuna işaret etti.

Gazeteye ‘’Bütün bunlar askeri darbe için şartları oluşturma hazırlığıydı’’ açıklaması yapan Mursi dönemi Ticaret ve Enerji Bakanlığı sözcüsü Naser el-Farash, şöyle devam etti: ‘’Devletin farklı daireleri, elektrik kurumundan istasyonlara benzin nakli yapanlara kadar krizin oluşturulmasında yer aldı. Mübarek ile irtibatlı petrol kara piyasası, devletin sağladığı petrolü dışarıya satarak kar etme yolunu seçti. Mursi, petrolün ülke içine dağıtıldığını denetleyecek kart sistemi getirdi ama bu cihazı kullanmayı reddettiler’’.

Haberde daha sonra şu yoruma yer verildi:

‘’Mısır’ın eski düzenin Mübarek’e yakın adamları ki aralarında üst düzey generaller de var ile Mursi’yi devirme operasyonuna finansörlük, danışmanlık ve organizatörlük yapan Müslüman Kardeşler’in baş düşmanı milyarder Necip Sawiris, generallere yakınlığıyla bilinen eski Anyasa Mahkemesi başkanı Tahani El-Gebali ve Mursi’ye devlet başkanlığı seçiminde rakip olan Mübarek’in son başbakanı Ahmed Şefik’in hukuk müşaviri Şevki el Sayed gibi isimler Mursi’yi devirmek için perde arkası bir çalışma yürüttüler’’.

‘’Ancak, bir zamanlar Mübarek’e bağlı kurumların Mursi döneminde bilinçli olarak geriye çekildiğinin belki de en önemli işareti, Mursi döneminde sokakları kendi haline bırakan polis güçlerinin darbeden sonra yeniden sokaklara çıkması oldu’’ denilen analizde, şu değerlendirme yapıldı: ‘’Bir yıllık iktidarında Mursi polise söz geçirmekte zorlandı. Hatta içişleri bakanını değiştirmediği için kendi destekçilerinin tepkisine bile hedef oldu. Sokaklarda suç oranı hızla yükselmesi ve trafiğin yolları adeta işlemez hale getirmesi sadece hayat kalitesini değil ekonomiyi de bozarken, polis görevini yapmaktan uzak durdu. Ta ki darbe sabahına kadar. Beyaz üniformalı polisler Kahire sokaklarına geri döndü. Darbeden önce ve hemen sonra hiçbir sokak gösterisinen ortalıkta gözükmeyen güvenlik güçleri, Mursi’ye destek gösterilerinde ilk kez ortaya çıktı ve gözyaşartıcı bombalarını ve silahlarını kullandı. Mursi karşıtlarının gözünde kahraman oldular. Bunlar, bir polis memurunun bir çocuğun başını okşadığı ve üzerinde ‘sizin güvenliğiniz bizim işimiz. Amacımız emniyetiniz’ yazan bir posteri bütün şehre yaydı.

‘’İslamizme karşı konumlanmış bir rejimde çalışan devlet görevlisi ve bireylersiniz’’ diye anlatan şimdilerde bir güvenlik şirketi çalıştıran emekli polis Ihab Youssef  ekliyor: ‘’Derken aniden rejim değişiyor ve İslamistler iktidara geliyor. Psikolojik olarak bunu asla kabullenmezlerdi’’

Mübarek’in 2011’de devrilmesine rağmen kurduğu sistemin büyük ölçüde devlette kalmaya devam ettiğine vurgu yapan New York Times, birçok işadamının ve devletin önemli isminin refah ve etkinliği erimeye başladığına işaret etti: ‘’Mısır tarihinin en özgür seçimiyle işbaşına gelmesine rağmen Mursi devlet üzerinde muktedir olamadı ve destekçileri ‘derin devlet’in onun altını oymak için çaba içinde olduğundan yakındı. Bir milli konsensus kurmakta başarısız olması bir yana, Mübarek döneminin işdünyasındaki ve devletteki kudretlilerinin kendisine düşmanlığa dayanan aktif kampanyası ile de yüzyüze kaldı.’’

Mısır’ın en zengini, darbe organizasyonunun destekçisi

Mısır’ın en zengini ve eski rejimin titanı olan Necip Sawiris’in, Mursi’ye karşı ‘devrim’i desteklediğini itiraf ettiğini aktaran gazete, Sawiris’in, kurduğu Özgür Mısırlılar partisine ait ülke genelindeki tüm teşkilat ve tesisleri ‘devrim’ faaliyetlerine tahsis ettiğini aktardı. Sahip olduğu ülkenin en büyük TV kanalları ve gazeteleri ile gösteriler için atmosfer ve popülarite sağladı. Hatta kendi kanallarında sürekli oynatılan popüler videonun hazırlanmasına bizzat katıldı. Sawiris, ‘’Tamarrod (devrim), destekçinin ben olduğumu bile bilmedi. Ama ben yaptıklarımdan utanç duymuyorum’’ diye konuştu. Sawiris, Mursi’nin devrilmesi ile Mısır’a paraya yağacağını da öngördüğünü kaydederek, çarşamba günü itibarı ile Suudi Arabistan, Kuveyt ve BAE’den gelen 12 milyar doların Mısır’ı 12 ay sorunsuz idare edeceğini belirtti.

Anayasa Mahkemesi’nin eski başkanı Tahani El-Gebali de gazeteye yaptığı açıklamada, kendisinin ve diğer hukukçuların, Tamarrod’a (devrim), Mursi’nin devrileceği askeri darbeye zemin hazırlamasında danışmanlık yaptıklarını gizlemedi: ‘’Bir toplumsal hareket olduğunu gördük ve bunun etkin ve anayasal temelde olmasını sağlamaya çalıştık’.

Ancak darbe destekçileri, bütün bu yaşananların komplo olduğu fikrine katılmıyor. Onlara göre Mısır’ın bir haftada düzelmesi Mursi’nin ne kadar başarısız ve yetersiz bir yönetici olduğunun göstergesi. Medyanın ve darbenin amiral gemisi Al Ahram, Çarşamba günü yayınladığı haberde, devletin başlattığı enerji tasarrufu politikasıyla enerji stokunun bu hafta aylar sonra ilk kez fazla verdiğini yazdı. Darbecilere göre tasarrufun en önemli kalemi ise Hamas’a (Gazze) bedava petrol aktarımının durdurulması ki Mursi yönetimi böyle birşeyin söz konusu bile olmadığını savunuyor.  Gerçek şu ki darbeden sadece günler sonra Mısırlılar artık benzin kuyruğunda beklemiyor.

Bir benzin istasyonu işleten Ahmed Nabawi, NYT’a yaptığı açıklamada benzin sıkıntısının sebebi olarak, petrol deposunda teknik arıza, düşük kaliteli petrol ithalatı yapılması ve kamunun gereksiz benzin stoku yapması gbi sebepler duyduğunu ifade ederek, bir gecede benzin sıkıntısının sona ermesine hala şaşırdığını söylüyor:

‘’Gece yattık, sabah kalktık kriz bitmişti.’’
(amerikabülteni.com)

Mısır Yol Ayrımında

Mısır'da geçiş döneminin yeni başbakanı seçilirken, Müslüman Kardeşler ise protesto gösterilerine devam ediyor. Peki Mısır'da bir uzlaşma sağlanması mümkün mü?

Mısır’da Mursi yanlıları ile ordu arasındaki gerginlik devam ederken, ülkenin geçici Cumhurbaşkanı Adli Mansur, geçiş döneminin başbakanı olarak eski Maliye Bakanı Hazım El Beblavi’yi görevlendirdi. Geçici başbakanlık görevine daha önce Muhammed El Baradey öngörülmüştü, ancak Nur Partisi buna karşı çıkınca Beblavi ismi gündeme geldi. Geçici Cumhurbaşkanı Mansur bir seçim takvimi de açıkladı. Buna göre, altı ay içinde genel seçimlerin yapılması ve yeni anayasanın halk oylamasına sunulması hedefleniyor.

Mansur'un açıkladığı takvim yeni meclisin yaklaşık 6 ay içinde seçilmesini, anayasa değişikliklerinin yaklaşık 4,5 aylık bir süreçte tamamlanmasını, cumhurbaşkanı seçiminin ise parlamentonun toplanmasının ardından yapılmasını öngörüyor.

Ancak Müslüman Kardeşler hareketinin üst düzey yetkilileri, Mansur'un açıkladığı seçim takvimini reddetti. Müslüman Kardeşler ise taraftarlarına protesto gösterilerine devam etmesi çağrısında bulunuyor. Peki şiddetin tırmanmasından korkulan Mısır’da bir uzlaşma mümkün mü?

"Kolay kolay pes etmeyecekler"

Müslüman Kardeşler, Mısır toplumunun önemli bir parçasını oluşturuyor. Müslüman Kardeşlerin desteklediği Muhammed Mursi, 2012'de yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinden düşük katılım oranına rağmen 13 milyon 200 oyla galip çıkmıştı.

Mısır'ın içinde bulunduğu kötü ekonomik durum göz önünde bulundurulduğunda tüm güçlerin ülkenin yeniden yapılandırılması için birleştirilmesi gerektiğine dikkat çeken Mısırlı siyaset bilimci Amr Haşim Rabia, Müslüman Kardeşlerin pek kolay pes etmeyeceğine işaret ederek "Geçmişte de birçok yenilgiyle karşılaştılar. Bunun da üstesinden geleceklerdir, ama bu Müslüman Kardeşler hareketinin şimdiye kadar aldığı en ağır darbe oldu" değerlendirmesinde bulundu.

Zira cepheler arasındaki ayrım giderek sertleşiyor. Müslüman Kardeşler ile ordu arasındaki gerginlik her geçen gün tırmanıyor. Çıkan çatışmalarda her gün onlarca kişi hayatını kaybediyor.


Öfke ve hayal kırıklığı

Berlin merkezli Bilim ve Politika Vakfı'ndan Ortadoğu uzmanı Volker Perthes, Müslüman Kardeşlerin şu anda büyük bir öfke ve hayal kırıklığı içinde olduğu ve bunun kendi yaptıkları hataları görmelerini şu an için engellediği görüşünde. Perthes bu durumun ordu cephesindeki gerilimin azalması halinde değişebileceğini ifade ederek şunları söyledi:

"Evet, ama hemen değil. Müslüman Kardeşlerin gerek kendi hükümetleri gerekse ordu konusunda uğradıkları başarısızlık, olayların ilk heyecanı atlatıldığında teşkilat içinde kapsamlı bir düşünüp taşınmaya neden olacaktır. Şu ya da bu yöne doğru ayrılanlar olacaktır. Belki bazıları şiddet yönüne geri dönecek, gizli işler çevirecek, diğerleri Erdoğan'ın da yaptığı gibi açıkça demokrasi yolunu seçen modern bir parti kurmalıyız diyecektir."

Ordu her ne kadar siyasi kurumların yeniden yapılanması sürecinin dışında kalacağını belirtmiş olsa da Müslüman Kardeşlerin merkezini kapatmak ve İslamcı liderlere yönelik soruşturma başlatmak suretiyle baskıyı sürdürüyor.

Şu an Mısır'da taraflar arasında uzlaşma sağlayabilecek tarafsız bir aracı bulunmuyor. Selefi Nur partisi dahil olmak üzere İslamcı partiler, kurulacak geçiş hükümetine mesafeli duruyor. Ortadoğu uzmanı Perthes "İslamcı siyasetin ağır bir darbe aldığı, bunun Müslüman Kardeşlerin de zayıflamasına neden olduğu" yorumunu getiriyor.

Bunu kabullenemeyen Müslüman Kardeşler ise ayaklanma çağrısı yapıyor, halkı bir iç savaşa karşı uyarıyor ve uzlaşmaz bir tavır sergiliyor. Hatta Müslüman Kardeşlerin bazı destekçileri internette Mursi'nin yeniden görevinin başına getirilmemesi durumunda ülke çapında saldırılar düzenleme tehdidinde bulunuyor.

"Şiddet tırmanabilir"

Mısır'da yaşanan şiddet daha da tırmanabilir mi? Bilim ve Politika Vakfı'ndan Ortadoğu uzmanı Volker Perthes'e göre bu mümkün.

Perthes, "Ben şiddet olacağını düşünüyorum. Ancak bunun ille de Müslüman Kardeşler kaynaklı olması gerekmiyor. Aksine Müslüman Kardeşler camiasında yerleşen, terör veya cihat geçmişi olan ama İslamcı bir cumhurbaşkanının seçilmesinin belki de ileri doğru atılmış bir adım olacağını düşündükleri için bu geçmişe mesafeli duran Cemaat-i İslami gibi güçler tarafından” diyor.

Müslüman Kardeşlerin de radikalleşebileceği ve ülkenin yeniden yapılanmasını engelleyeceği konusunda halk içinde de endişeler var. Mısır'daki laik güçler de İslamcıların siyasetin tamamen dışına itilmesi halinde doğacak risklerin farkında. Zira sol liberal ittifak, İslamcı partilerin kurulacak hükümetin dışında tutulmasına karşı olduğunu açıkça ortaya koydu.
© Deutsche Welle Türkçe