Mursi'ye casusluk suçlaması

Mısır’da geçiş hükümeti şekillenmeye başlarken, Muhammed Mursi hakkında ise casusluk, barışçıl göstericilere karşı cinayete teşvik ve ülke ekonomisine zarar verme iddialarıyla soruşturma açıldı.

Mısır'da ordu tarafından görevinden el çektirilen devrik Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi ve Müslüman Kardeşlerin üst düzey yöneticileri hakkında 'milli çıkarlara zarar vererek yabancı ajanlarla işbirliği yapmak, barışçıl göstericilere karşı cinayete teşvik etmek, askerî kuruluşlara saldırı düzenlenmesi ve ekonomiye zarar vermek' suçlamalarıyla başsavcılığın soruşturma açtığı bildirildi.

Öte yandan askerî darbenin ardından planlanan yeni geçiş hükümeti de şekillenmeye başladı. Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’nun eski başkanı, Nobel ödüllü muhalefet lideri Muhammed El Baradey, dış ilişkilerden sorumlu Cumhurbaşkanı Yardımcısı olarak ant içerek görevine başladı.

Geçici Başbakan Hazım El Biblavî de hafta sonunda kilit önem taşıyan bazı bakanlıklara atamalar yaptı. Eski Washington büyükelçisi Nebil Fehmi Dışişleri Bakanlığı görevine getirilirken, Uluslararası Para Fonu IMF ile kredi görüşmelerini yürüten Hani Kanri Maliye Bakanı oldu.

"Mursi serbest bırakılsın"

Mursi hakkında herhangi bir yargı kararı olmadan Cumhuriyet Muhafızları karargâhında tutulurken, uluslararası toplumdan ise Mursi'nin serbest bırakılması çağrıları geliyor. Almanya Dışişleri Bakanı Guido Westerwelle’nin ardından Washington’dan da hafta sonu Mursi’nin serbest bırakılması talebi geldi.

Ancak ABD, Mursi’nin devrilmesini darbe olarak nitelendirmekten şimdiye kadar kaçınıyor. Almanya’nın önde gelen düşünce kuruluşlarından Berlin merkezli Bilim ve Politika Vakfı’nın Başkanı Volker Perthes bunun nedenini şöyle açıkladı: “Bunun darbe olarak adlandırılmak istenmemesi siyasî terminolojiden ziyade Amerikan yasaları ile ilgili. ABD’de 1961 yılından kalma bir yasa, demokratik yollarla seçilmiş bir hükümeti darbeyle devirmiş bir orduya para yardımını yasaklıyor.”

Amerikan yönetiminin darbe kelimesini kullanması, Mısır ordusuna yaptığı yıllık 1 milyar 300 milyon dolarlık yardımın kesilmesi anlamına geliyor. Mısır ordusuna Amerikan yardımları, Mısır’ın İsrail ile barış antlaşması imzaladığı 1979 yılında başlamıştı. İsrail, yardımların kesilmesi durumunda barış anlaşmasının tehlikeye girmesinden endişeleniyor.


Batı endişeli

Darbeyle iktidardan devrilen İslamcıların yeni siyasî süreçten dışlanması ve bunun sonucunda yeni bir
karmaşanın doğması olasılığı Batı ülkelerinde endişe yaratıyor. Geçici Başbakan El Biblavi de hükümeti oluştururken bir yandan liberal güçleri memnun etme, diğer yandan İslamcıları dışlamama gibi zorlu bir görevle karşı karşıya.

Alman kamu yayıncılık kuruluşlarını çatısı altında toplayan ARD’nin uzun yıllar Ortadoğu muhabirliğini yapan Marcel Pott şu değerlendirmede bulundu: “Mısır’da Müslüman Kardeşlerin siyasî rol oynamadığı bir gelecek düşünebilmek mümkün değil. Müslüman Kardeşler siyasî açıdan büyük önem taşıyan, seçimlerde her zaman iyi sonuçlar alabilen, hâlâ en büyük örgüt. Toplumda çoğunluğu oluşturmuyorlar. Ancak şimdi hayata geçirilmesi gereken reform sürecinde İslamcılar, Müslüman Kardeşler ve diğer mütteifiklerinin sürece katılması başarılabilecek mi, Mısır’ın geleceği buna da bağlı. Bunun açıkça söylenmesi gerek.”

Ortadoğu uzmanı Marcel Pott, Müslüman Kardeşler ve Mursi’nin iktidarı güvenceye alıp devlet ve toplumda nüfuzunu yayma dışında bir şey yapmadığını, ekonomide ve sosyal alanda halk için bir icraatta bulunamadığını belirtiyor. Pott, Müslüman Kardeşler içinde mevcut yönetime yönelik hoşnutsuzluğa dikkat çekerek, hangi kesimin sonuçta baskın çıkacağını kestirebilmenin zor olduğunu belirtiyor.

"Dışlayıcı bir politika izlendi"

Pott, "Müslüman Kardeşler içindeki genç neslin mevcut yönetimden hiç memnun olmadığı açık. Çünkü Müslüman Kardeşlerin politikalarının muhalefeti ve toplumdaki farklı düşünenleri kapsamadığını, sadece kendi çıkarlarını gözeten dışlayıcı bir politika izlediğini, bunun başarısız olduğunu ve bir geleceği olmadığını görüyorlar. Gelecekte Mısır politikasında yapıcı bir rol oynanmak isteniyorsa yeni bir başlangıç yapılmak zorunda. Toplumun en az yarısı Müslüman Kardeşlerin bu politikasına karşı ve bir din devleti istemiyor” diyor.

Pott, Mısır’da öncelikle demokrasinin sadece bir seçim zaferi elde etmek olmadığının öğrenilmesi gerektiğini belirtiyor ve demokrasinin aynı zamanda farklı düşünenlerin katılımını sağlamak anlamına geldiğini vurguluyor.
© Deutsche Welle Türkçe

Mısır Yol Ayrımında

Mısır'da geçiş döneminin yeni başbakanı seçilirken, Müslüman Kardeşler ise protesto gösterilerine devam ediyor. Peki Mısır'da bir uzlaşma sağlanması mümkün mü?

Mısır’da Mursi yanlıları ile ordu arasındaki gerginlik devam ederken, ülkenin geçici Cumhurbaşkanı Adli Mansur, geçiş döneminin başbakanı olarak eski Maliye Bakanı Hazım El Beblavi’yi görevlendirdi. Geçici başbakanlık görevine daha önce Muhammed El Baradey öngörülmüştü, ancak Nur Partisi buna karşı çıkınca Beblavi ismi gündeme geldi. Geçici Cumhurbaşkanı Mansur bir seçim takvimi de açıkladı. Buna göre, altı ay içinde genel seçimlerin yapılması ve yeni anayasanın halk oylamasına sunulması hedefleniyor.

Mansur'un açıkladığı takvim yeni meclisin yaklaşık 6 ay içinde seçilmesini, anayasa değişikliklerinin yaklaşık 4,5 aylık bir süreçte tamamlanmasını, cumhurbaşkanı seçiminin ise parlamentonun toplanmasının ardından yapılmasını öngörüyor.

Ancak Müslüman Kardeşler hareketinin üst düzey yetkilileri, Mansur'un açıkladığı seçim takvimini reddetti. Müslüman Kardeşler ise taraftarlarına protesto gösterilerine devam etmesi çağrısında bulunuyor. Peki şiddetin tırmanmasından korkulan Mısır’da bir uzlaşma mümkün mü?

"Kolay kolay pes etmeyecekler"

Müslüman Kardeşler, Mısır toplumunun önemli bir parçasını oluşturuyor. Müslüman Kardeşlerin desteklediği Muhammed Mursi, 2012'de yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinden düşük katılım oranına rağmen 13 milyon 200 oyla galip çıkmıştı.

Mısır'ın içinde bulunduğu kötü ekonomik durum göz önünde bulundurulduğunda tüm güçlerin ülkenin yeniden yapılandırılması için birleştirilmesi gerektiğine dikkat çeken Mısırlı siyaset bilimci Amr Haşim Rabia, Müslüman Kardeşlerin pek kolay pes etmeyeceğine işaret ederek "Geçmişte de birçok yenilgiyle karşılaştılar. Bunun da üstesinden geleceklerdir, ama bu Müslüman Kardeşler hareketinin şimdiye kadar aldığı en ağır darbe oldu" değerlendirmesinde bulundu.

Zira cepheler arasındaki ayrım giderek sertleşiyor. Müslüman Kardeşler ile ordu arasındaki gerginlik her geçen gün tırmanıyor. Çıkan çatışmalarda her gün onlarca kişi hayatını kaybediyor.


Öfke ve hayal kırıklığı

Berlin merkezli Bilim ve Politika Vakfı'ndan Ortadoğu uzmanı Volker Perthes, Müslüman Kardeşlerin şu anda büyük bir öfke ve hayal kırıklığı içinde olduğu ve bunun kendi yaptıkları hataları görmelerini şu an için engellediği görüşünde. Perthes bu durumun ordu cephesindeki gerilimin azalması halinde değişebileceğini ifade ederek şunları söyledi:

"Evet, ama hemen değil. Müslüman Kardeşlerin gerek kendi hükümetleri gerekse ordu konusunda uğradıkları başarısızlık, olayların ilk heyecanı atlatıldığında teşkilat içinde kapsamlı bir düşünüp taşınmaya neden olacaktır. Şu ya da bu yöne doğru ayrılanlar olacaktır. Belki bazıları şiddet yönüne geri dönecek, gizli işler çevirecek, diğerleri Erdoğan'ın da yaptığı gibi açıkça demokrasi yolunu seçen modern bir parti kurmalıyız diyecektir."

Ordu her ne kadar siyasi kurumların yeniden yapılanması sürecinin dışında kalacağını belirtmiş olsa da Müslüman Kardeşlerin merkezini kapatmak ve İslamcı liderlere yönelik soruşturma başlatmak suretiyle baskıyı sürdürüyor.

Şu an Mısır'da taraflar arasında uzlaşma sağlayabilecek tarafsız bir aracı bulunmuyor. Selefi Nur partisi dahil olmak üzere İslamcı partiler, kurulacak geçiş hükümetine mesafeli duruyor. Ortadoğu uzmanı Perthes "İslamcı siyasetin ağır bir darbe aldığı, bunun Müslüman Kardeşlerin de zayıflamasına neden olduğu" yorumunu getiriyor.

Bunu kabullenemeyen Müslüman Kardeşler ise ayaklanma çağrısı yapıyor, halkı bir iç savaşa karşı uyarıyor ve uzlaşmaz bir tavır sergiliyor. Hatta Müslüman Kardeşlerin bazı destekçileri internette Mursi'nin yeniden görevinin başına getirilmemesi durumunda ülke çapında saldırılar düzenleme tehdidinde bulunuyor.

"Şiddet tırmanabilir"

Mısır'da yaşanan şiddet daha da tırmanabilir mi? Bilim ve Politika Vakfı'ndan Ortadoğu uzmanı Volker Perthes'e göre bu mümkün.

Perthes, "Ben şiddet olacağını düşünüyorum. Ancak bunun ille de Müslüman Kardeşler kaynaklı olması gerekmiyor. Aksine Müslüman Kardeşler camiasında yerleşen, terör veya cihat geçmişi olan ama İslamcı bir cumhurbaşkanının seçilmesinin belki de ileri doğru atılmış bir adım olacağını düşündükleri için bu geçmişe mesafeli duran Cemaat-i İslami gibi güçler tarafından” diyor.

Müslüman Kardeşlerin de radikalleşebileceği ve ülkenin yeniden yapılanmasını engelleyeceği konusunda halk içinde de endişeler var. Mısır'daki laik güçler de İslamcıların siyasetin tamamen dışına itilmesi halinde doğacak risklerin farkında. Zira sol liberal ittifak, İslamcı partilerin kurulacak hükümetin dışında tutulmasına karşı olduğunu açıkça ortaya koydu.
© Deutsche Welle Türkçe